Wabo

De Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) regelt de omgevingsvergunning. De omgevingsvergunning is één geïntegreerde vergunning voor bouwen, wonen, monumenten, ruimte, natuur en milieu, die moet leiden tot:

* betere dienstverlening aan bedrijven en burgers
* minder administratieve lasten voor bedrijven en burgers
* kortere procedures
* voorschriften die op elkaar zijn afgestemd

Vooraf werd veel verwacht van de efficiencyvoordelen van de omgevingsvergunning. Door samenvoeging van vergunningen en de digitale afhandeling van aanvragen zou het hele proces voor bedrijven, burgers en overheden eenvoudiger en sneller worden. De realiteit blijkt weerbarstig: gemeenten geven aan dat de complexe regelgeving ervoor zorgt dat de afstemming binnen en tussen overheden lastig is. Ook in het uitleggen van de regelgeving aan burgers en bedrijven gaat veel tijd zitten.

Steekproef

Om een beeld te krijgen van de ervaringen tot nu toe, heeft het Platform Omgevingsrecht van de Vereniging Stadswerk onlangs een telefonische steekproef gehouden. ‘Tussen de 60 en 80 procent van de gemeenten geeft aan niet klaar te zijn voor het digitaal verwerken van de omgevingsaanvragen. De invoering van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) op 1 oktober 2010 zou een administratieve lastenverlichting betekenen voor de gemeenten, maar tot nu toe blijkt het tegendeel waar te zijn. Een deel van de gemeenten is daarom weer overgeschakeld op papier. Andere gemeenten hebben moeite over te gaan op digitale vergunningaanvragen’, aldus projectleider Piet Paantjens van het Platform Omgevingsrecht van de Vereniging Stadswerk in Binnenlands Bestuur.

Onderzoek De Lang Henkel Groep

Landelijk zijn tot nu toe vijftigduizend aanvragen ingediend. ‘De meeste aanvragen zijn afkomstig van bedrijven en architecten, die weten de weg’, legt woordvoerder Jan-Jaap Eikelboom van het ministerie van Infrastructuur en Milieu uit. Voor burgers zal het wennen zijn. ‘Wanneer vraag je als burger zo’n vergunning aan? Hooguit een paar maal in je leven. Dan kun je wel een accountmanager bij de gemeente gebruiken.’ Gemeenten, maar ook bedrijven, zijn nog lang niet allemaal klaar voor het digitale werken. Bij veel gemeenten worden digitaal ingediende tekeningen nog eerst uitgeprint voordat ze in behandeling worden genomen. Zoals één gemeente aangeeft: “Wij kunnen niet digitaal werken, zodat wij alles moeten afdrukken. Aangezien wij ook geen A0 plotter hebben, moeten wij dit uitbesteden.” Bovendien werkt ook het landelijke digitale aanvraagsysteem van de Rijksoverheid nog verre van vlekkeloos, blijkt uit onderzoek van De Lang Henkel Groep.

Uit het overzicht blijkt dat niet alleen burgers worstelen met het nieuwe digitale systeem, waarin bouw-, kap-, sloop- en nog ruim twintig andere vergunningen zijn samengebracht. Ambtenaren hebben moeite om de aanvragen correct en op tijd af te handelen.

De werkdruk voor de organisatie en voor de individuele medewerkers is volgens 90% van de respondenten toegenomen met de invoering van de Wabo. Het toetsen van aanvragen is niet veranderd maar er is wel meer tijd gaan zitten in onderlinge afstemming van de vergunningsonderdelen en in de implementatie van de nieuwe regelgeving zelf. Als nu bezuinigd gaat worden op de personele inzet, dan verwacht het merendeel van de gemeenten dat dit ten koste gaat van de kwaliteit van vergunningverlening en dat het aantal van rechtsweg verleende vergunningen zal toenemen.

Opvallend is verder dat aan de aanvraagkant niet veel vertrouwen lijkt te bestaan in de omgevingsvergunning: meer dan 50% van de gemeenten geeft aan dat kort voor de invoering van de Wabo er opvallend veel meer aanvragen om een vergunning werden ingediend. Een gemeentelijke medewerker geef aan dat "het bedrijfsleven (professionele aanvragers) er helemaal niets van begrijpt en de Wabo als onleesbaar ervaart. Het is een gedrocht."

Jurisprudentie

Frans Tonnaer volgt de ontwikkelingen rond de Wabo vanaf de zijlijn met veel interesse. Hij is druk in de weer met het opzetten van een korte opleiding omgevingsrecht bij de Open Universiteit in Heerlen. Na de zomer gaat de kersverse hoogleraar aan de slag. Het is de bedoeling dat hij zijn studenten wegwijs maakt in het ingewikkelde omgevingsrecht. Hoewel de Wabo al jaren op de rol heeft gestaan en er uitgebreid voorlichting is gegeven, is de wet toch nog te vroeg ingevoerd, vreest Tonnaer. ‘De manier om het proces goed te laten verlopen, zit op de gemeentehuizen nog niet tussen de oren. Daar wordt nog altijd gedacht in kap- en bouwvergunningen.’ De wet is ook op een ongelukkig moment ingevoerd, vindt Tonnaer. ‘Gemeenten hebben hun handen vol aan invoering van de nieuwe Waterwet, de aangepaste Wet ruimtelijke ordening en de Crisis- en herstelwet.’

rapport De Lang Henkel Groep_Wabo

Terug naar het nieuwsoverzicht